Wstęp: Dlaczego przycinanie lawendy to sztuka i nauka?

Wstęp: Dlaczego przycinanie lawendy to sztuka i nauka?

Lawenda, z jej hipnotyzującym zapachem i urokliwymi, fioletowymi kwiatami, jest ozdobą wielu ogrodów, tarasów i balkonów. Od Francuskiej Prowansji po polskie rabaty, ta śródziemnomorska roślina podbija serca miłośników ogrodnictwa. Aby jednak cieszyć się jej bujnością, intensywnym kwitnieniem i zdrowym wyglądem przez lata, kluczowe jest zrozumienie i zastosowanie odpowiedniej techniki przycinania. To nie tylko rutynowy zabieg pielęgnacyjny, ale prawdziwa sztuka, której opanowanie gwarantuje sukces. Zaniedbana lawenda szybko drewnieje, traci swój urok, staje się rzadka i mniej odporna na choroby. Natomiast krzew regularnie i prawidłowo cięty, będzie co roku odwdzięczał się mnóstwem aromatycznych kwiatów i zachwycającym, kompaktowym pokrojem. Przycinanie lawendy to inwestycja w jej długowieczność i estetykę, a zrozumienie jej cyklu życia i reakcji na interwencje jest fundamentem dla każdego ogrodnika.

W tym obszernym przewodniku zagłębimy się w tajniki cięcia lawendy, rozwiewając wszelkie wątpliwości i dostarczając praktycznych wskazówek. Przyjrzymy się kalendarzowi przycinania w zależności od pory roku, omówimy szczegółowo techniki, które sprawią, że Twoje krzewy będą kwitły jak nigdy dotąd, a także poruszymy kwestie odmładzania starych roślin i wpływu warunków pogodowych na powodzenie zabiegu. Naszym celem jest przekazanie wiedzy, która pozwoli każdemu, niezależnie od poziomu doświadczenia, stać się mistrzem w pielęgnacji lawendy.

Kalendarz Przycinania Lawendy: Idealne Terminy w Rytmie Pór Roku

Odpowiedni moment na przycięcie lawendy to klucz do jej sukcesu. Każda pora roku oferuje inne możliwości i cele cięcia, a ich zrozumienie pozwala na optymalne zarządzanie wzrostem i kwitnieniem. Pamiętaj, że lawenda reaguje na cięcie w sposób intuicyjny – reagując na impuls do wzrostu lub przygotowując się do odpoczynku. Niewłaściwe cięcie w złym momencie może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Wiosenne Przebudzenie: Cięcie Stymulujące

Wiosenne przycinanie to najważniejszy zabieg w całym cyklu pielęgnacji lawendy. Jest jak reset dla rośliny, pobudzający ją do intensywnego wzrostu i obfitego kwitnienia. Optymalny moment to czas, gdy minie ryzyko silnych przymrozków, a roślina zaczyna wykazywać pierwsze oznaki nowego wzrostu. W Polsce zazwyczaj przypada to na drugą połowę marca lub początek kwietnia. Kluczowe jest uchwycenie tego momentu, zanim lawenda w pełni wejdzie w fazę intensywnego rozwoju. Zbyt wczesne cięcie może narazić młode pędy na uszkodzenia od późnych przymrozków, natomiast zbyt późne – osłabić energię rośliny, którą zamiast na nowe pąki kwiatowe, przeznaczy na regenerację.

• Cel: Stymulacja silnego wzrostu, formowanie krzewu, usunięcie uszkodzeń zimowych.
• Jak ciąć: To cięcie powinno być dość radykalne. Skracamy pędy o jedną trzecią do nawet dwóch trzecich ich długości. Należy dążyć do zachowania zwartego, kopulastego kształtu krzewu. Ważne jest, aby zawsze ciąć nad nowymi pąkami liściowymi, które już zaczynają się rozwijać. Zwróć uwagę na pędy, które przemarzły, złamały się pod ciężarem śniegu lub są suche – te usuwamy bezwzględnie. W przypadku młodych krzewów, które dopiero się rozwijają, wiosenne cięcie jest szczególnie ważne, gdyż zachęca je do rozkrzewiania się i tworzenia gęstej struktury. Na przykład, jeśli sadzonka lawendy ma tylko kilka pędów, skrócenie ich o połowę w pierwszym sezonie wegetacyjnym znacząco zwiększy ich zagęszczenie i liczbę przyszłych kwiatów.
• Wskazówka praktyczna: Po zimie często widać, że niektóre pędy są ciemniejsze, kruche lub mają zbrązowiałe liście. To pewny znak, że zostały uszkodzone przez mróz i powinny zostać usunięte.

Letnia Obfitość: Pielęgnacja dla Ponownego Kwitnienia

Letnie cięcie to zabieg, który ma na celu przedłużenie okresu kwitnienia i utrzymanie estetycznego wyglądu lawendy. Jest to tzw. „deadheading”, czyli usuwanie przekwitłych kwiatostanów. Najczęściej przeprowadza się je po pierwszym, najbardziej obfitym rzucie kwitnienia, zazwyczaj w lipcu lub na początku sierpnia.

• Cel: Zachęcenie do ponownego kwitnienia, zapobieganie zawiązywaniu nasion, utrzymanie zwartego pokroju.
• Jak ciąć: Skupiamy się na usuwaniu tylko przekwitłych kwiatostanów wraz z ich bezlistnymi łodygami. Cięcie wykonujemy tuż nad pierwszymi liśćmi na pędzie. Nie wchodzimy głęboko w zdrewniałe części krzewu. Celem jest usunięcie „resztek” po kwitnieniu, co sygnalizuje roślinie, że ma szansę na wytworzenie kolejnych kwiatów, zanim zawiąże nasiona. Po tym zabiegu lawenda często wypuszcza drugą falę kwiatów, choć zazwyczaj mniej obfitą niż pierwsza. To również doskonały moment na delikatne skorygowanie kształtu krzewu, aby poprawić cyrkulację powietrza w jego wnętrzu – ma to kluczowe znaczenie w zapobieganiu chorobom grzybowym.
• Wskazówka praktyczna: Możesz zbierać przekwitłe kwiaty do suszenia. Zachowają swój aromat i posłużą do produkcji saszetek zapachowych lub naturalnych herbat.

Jesienne Przygotowania: Przed Zimowym Snem

Jesienne cięcie lawendy jest tematem nieco kontrowersyjnym wśród ogrodników. Niektórzy zalecają je, inni przed nim ostrzegają. Klucz leży w umiarze i zrozumieniu celu. Jeśli już decydujemy się na cięcie jesienią, powinno być ono bardzo delikatne. Optymalnym czasem jest wczesna jesień, najlepiej we wrześniu, ale tylko wtedy, gdy prognozy pogody są stabilne i nie przewidują wczesnych przymrozków.

• Cel: Delikatne formowanie, usunięcie ostatnich przekwitłych kwiatów.
• Jak ciąć: Ograniczamy się do usunięcia ostatnich, przekwitłych kwiatostanów i ewentualnie bardzo delikatnego skrócenia najdłuższych, zielonych pędów, aby poprawić kształt krzewu. Pod żadnym pozorem nie wchodzimy w zdrewniałe części. Zbyt mocne cięcie jesienią to prosta droga do osłabienia rośliny przed zimą. Gojące się rany są narażone na wnikanie patogenów i przemarzanie, co może prowadzić do obumarcia całego krzewu. Lawenda potrzebuje czasu, by „zabliźnić” rany i przygotować się do spoczynku. Jeśli nie jesteś pewien, czy pogoda będzie sprzyjająca, lepiej zrezygnować z jesiennego cięcia i poczekać do wiosny.
• Wskazówka praktyczna: W regionach o ostrzejszych zimach, unikanie jesiennego cięcia jest bezpieczniejszym podejściem. Zostawienie krzewu z nieprzyciętymi pędami zapewnia mu naturalną ochronę przed mrozem.

Technika Cięcia Lawendy: Od Sekatora po Sztukę Formowania

Prawidłowa technika cięcia lawendy to podstawa. Nie chodzi tylko o „ucinanie”, ale o świadome formowanie rośliny w sposób, który wspiera jej zdrowie i urodę. Wybór narzędzi i dbałość o detale mają tutaj ogromne znaczenie.

Wybór Narzędzi i Ich Dezynfekcja

Punktem wyjścia do każdego przycinania jest odpowiednie narzędzie. Niezbędny będzie ostry i czysty sekator. Ostre ostrza zapewniają precyzyjne, gładkie cięcia, które szybko się goją. Tępe narzędzia miażdżą tkanki rośliny, co sprzyja rozwojowi chorób i utrudnia regenerację.

• Sekator Bypass (nożycowy): Idealny do cięcia młodych, zielonych pędów. Jego ostrza mijają się, zapewniając czyste cięcie.
• Sekator Kowadełkowy: Lepiej radzi sobie ze starszymi, nieco zdrewniałymi pędami. Ostrze opiera się o „kowadełko”, co pozwala na większą siłę cięcia, ale może bardziej uszkadzać delikatne tkanki. Zazwyczaj nie jest zalecany do lawendy, chyba że do bardzo zdrewniałych pędów podczas cięcia odmładzającego.
• Nożyce ogrodowe: Przydatne do masowego przycinania kwiatostanów (np. podczas zbiorów) lub szybkiego formowania, ale mniej precyzyjne przy cięciu pojedynczych pędów.

Dezynfekcja: Przed każdym użyciem, a zwłaszcza przed przejściem do kolejnej rośliny, zdezynfekuj ostrza sekatora. Możesz użyć alkoholu denaturowanego (np. 70% izopropanolu), spirytusu salicylowego lub specjalnych środków do dezynfekcji narzędzi ogrodowych. To kluczowy krok w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się chorób grzybowych i bakteryjnych z jednej rośliny na drugą. Wystarczy przetrzeć ostrza czystą szmatką nasączoną płynem.

Zasady Ogólne: Ile, Jak Głęboko, Gdzie?

Przycinanie lawendy najlepiej opisać jako proces „formowania jajka”. Chcemy, aby krzew był zwarty u podstawy i lekko zaokrąglony. Taki kształt zapewnia optymalne nasłonecznienie i cyrkulację powietrza.

• Ile skracać? Jak wspomniano, wiosną jest to 1/3 do 2/3 długości pędów. Latem – tylko przekwitłe kwiatostany.
• Gdzie ciąć? Zawsze tnij około 0,5-1 cm nad rozwijającym się pąkiem liściowym lub rozgałęzieniem pędu. To zapewnia, że roślina szybko wypuści nowe pędy z tego miejsca. Staraj się ciąć lekko skośnie, aby woda nie osiadała na ranie.
• Unikaj cięcia w zdrewniałe części: Lawenda bardzo niechętnie regeneruje się ze zdrewniałych, bezlistnych części. Przycięcie zdrewniałego pędu, który nie ma już listków ani pąków liściowych, może spowodować jego obumarcie. Zawsze staraj się pozostawić na pędzie choć kilka zielonych liści.
• Równomierne cięcie: Dąż do tego, aby wszystkie pędy skracać w podobny sposób, zachowując naturalny, zaokrąglony kształt krzewu. Nierównomierne cięcie może prowadzić do asymetrycznego wzrostu i osłabienia rośliny.

Czego Unikać: Kardynalne Błędy Początkujących

Nawet doświadczeni ogrodnicy popełniają błędy. Oto najczęstsze pułapki, których należy unikać:

• Cięcie w samą środek zimy: Absolutnie zakazane. Naraża roślinę na przemarznięcie i obumarcie.
• Zbyt radykalne cięcie jesienią: Lawenda nie zdąży się zregenerować przed nadejściem mrozów, co może być dla niej fatalne w skutkach.
• Cięcie tylko kwiatostanów przez lata: Wiele osób przez lata obcina jedynie kwiaty, nie skracając pędów. Prowadzi to do nadmiernego drewnienia krzewu od spodu, który staje się rzadki, wyciągnięty i mało atrakcyjny. Wtedy jedynym ratunkiem jest cięcie odmładzające.
• Używanie tępych i brudnych narzędzi: Jak już wspomniano, to prosta droga do chorób i ran, które długo się goją.
• Cięcie w deszczową pogodę: Wilgoć sprzyja rozwojowi patogenów na świeżych ranach. Zawsze staraj się ciąć w suchy, słoneczny dzień.

Cięcie Odmładzające Lawendy: Drugie Życie dla Starych Krzewów

Z czasem nawet najlepiej pielęgnowana lawenda zaczyna drewnieć od podstawy, traci zwarty pokrój, a jej kwitnienie staje się mniej obfite. Krzewy stają się „puste” w środku, z długimi, zdrewniałymi pędami i liśćmi tylko na końcach. To znak, że nadszedł czas na cięcie odmładzające – zabieg radykalny, ale często niezbędny, by przywrócić roślinie wigor i piękno.

• Kiedy wykonać cięcie odmładzające? Najlepszy czas to wczesna wiosna, kiedy minie ryzyko silnych przymrozków, a roślina jeszcze nie rozpoczęła intensywnego wzrostu (marzec/początek kwietnia). Można je również przeprowadzić jesienią (wrzesień), ale wiąże się to z większym ryzykiem przemarznięcia, zwłaszcza w chłodniejszych regionach. Zdecydowanie bezpieczniejsza jest wiosna.
• Jak często? Cięcie odmładzające nie jest zabiegiem corocznym. Zazwyczaj wykonuje się je co 4-5 lat, w zależności od kondycji krzewu i jego tempa drewnienia. Niektóre odmiany lub lawendy rosnące w idealnych warunkach mogą potrzebować tego rzadziej, inne – częściej. Obserwuj swoją roślinę.
• Technika: To cięcie jest znacznie bardziej drastyczne niż standardowe. Skracamy wszystkie pędy bardzo nisko, do wysokości około 10-15 cm od ziemi. Kluczowe jest, aby na każdym pędzie pozostawić choć jeden (lub kilka) żywych pąków liściowych lub młodych, zielonych rozgałęzień. Cięcie „do gołego drewna” bez żadnych oznak życia może skutkować obumarciem rośliny. Sekatory muszą być bardzo ostre, ponieważ pędy będą zdrewniałe.
• Po cięciu odmładzającym: Krzew będzie wyglądał niepozornie, ale nie martw się. Lawenda ma ogromny potencjał regeneracyjny. Po kilku tygodniach zaczną pojawiać się liczne, nowe pędy z podstawy i z pozostawionych fragmentów. W pierwszym roku po takim cięciu kwitnienie może być mniej obfite lub w ogóle go nie być, ale w kolejnych latach roślina odzyska pełnię swojego uroku, stając się gęściejsza i bardziej witalna.
• Ryzyko: Cięcie odmładzające zawsze niesie ze sobą pewne ryzyko. Istnieje niewielka szansa, że roślina nie zdoła się zregenerować, zwłaszcza jeśli jest bardzo stara, osłabiona lub warunki po cięciu są niesprzyjające (np. długotrwałe zimno). Warto o tym pamiętać, ale korzyści często przewyższają ryzyko.

Wpływ Przycinania na Zdrowie, Kwitnienie i Długowieczność Lawendy

Systematyczne i przemyślane przycinanie to jeden z najważniejszych filarów prawidłowej pielęgnacji lawendy. Jego wpływ na roślinę jest wieloaspektowy i dotyczy niemal każdego aspektu jej życia – od struktury korzeni po obfitość kwiatów.

Zapobieganie Drewnieniu i Utrata Witalności

Lawenda ma naturalną tendencję do drewnienia. Bez regularnego cięcia, dolne partie pędów szybko stają się zdrewniałe, twarde i pozbawione liści. To zjawisko, choć naturalne, prowadzi do stopniowego osłabiania krzewu. Zdrewniałe pędy gorzej przewodzą wodę i składniki odżywcze do górnych, zielonych części, a także są mniej elastyczne i bardziej podatne na uszkodzenia mechaniczne (np. wyłamanie pod wpływem wiatru czy śniegu). Co więcej, z biegiem lat, taka lawenda staje się rozłożysta, rzadka, z tendencją do „kładzenia się”, co nie tylko psuje jej estetykę, ale również wpływa na mniejszą odporność na choroby i szkodniki. Regularne cięcie stymuluje roślinę do wytwarzania nowych, zielonych pędów od podstawy, co utrzymuje ją w „młodości” i zapobiega nadmiernemu drewnieniu. To jak regularne ćwiczenia dla mięśni – utrzymuje lawendę w dobrej kondycji przez długi czas.

Stymulacja Wzrostu i Intensyfikacja Kwitnienia

Prawidłowe cięcie jest jak sygnał dla lawendy: „pora rosnąć!”. Usunięcie części pędów powoduje, że roślina przekierowuje energię z regeneracji uszkodzonych (lub obciętych) części na wytwarzanie nowych. To zjawisko nazywane jest dominacją wierzchołkową. Kiedy usuwamy wierzchołki pędów, uwalniamy uśpione pąki boczne, które zaczynają się rozwijać, tworząc nowe gałązki. W rezultacie krzew staje się gęstszy i bardziej zwarty. Więcej pędów to z kolei potencjalnie więcej kwiatów. Przykładowo, lawenda przycinana co roku wiosną może wytworzyć o 30-50% więcej kwiatostanów niż roślina pozostawiona sama sobie, która często skupi się na kilku długich, ale słabo ukwieconych pędach.

Dodatkowo, usuwanie przekwitłych kwiatostanów (tzw. deadheading) jest kluczowe dla stymulacji drugiego kwitnienia. Jeśli roślina zawiąże nasiona, cała jej energia zostanie skierowana na ich dojrzewanie, a nie na produkcję nowych kwiatów. Usuwając kwiaty zanim wytworzą nasiona, „oszukujemy” lawendę, zachęcając ją do podjęcia kolejnej próby rozmnożenia się, co objawia się drugim, choć często mniej obfitym, rzutem kwitnienia.

Ochrona przed Chorobami i Szkodnikami

Gęsty, zwarty krzew lawendy, choć piękny, może stać się rajem dla chorób grzybowych, jeśli brakuje mu odpowiedniej cyrkulacji powietrza. Wilgoć utrzymująca się wewnątrz gęstej korony to idealne środowisko dla rozwoju pleśni, szarej pleśni czy innych patogenów. Przycinanie, zwłaszcza to wiosenne i letnie, pozwala na usunięcie nadmiernego zagęszczenia, poprawiając przepływ powietrza. Dzięki temu liście i pędy szybciej wysychają po deszczu czy porannej rosie, co znacząco zmniejsza ryzyko infekcji. Zmniejszona wilgotność w obrębie krzewu pomaga również w odstraszaniu niektórych szkodników, które preferują wilgotne i zacienione środowiska.

Ponadto, usuwanie uszkodzonych, chorych lub martwych pędów podczas cięcia to podstawowa higiena rośliny. Takie pędy są często punktami wejścia dla patogenów lub siedliskiem dla szkodników. Ich eliminacja to profilaktyka, która wzmacnia ogólną odporność lawendy i pozwala jej lepiej radzić sobie ze stresem środowiskowym.

Pogoda a Przycinanie Lawendy: Kiedy Natura Dyktuje Warunki

Lawenda, będąc rośliną śródziemnomorską, jest wrażliwa na kaprysy pogody, zwłaszcza po przycięciu. Warunki atmosferyczne mają decydujący wpływ na szybkość gojenia się ran i ogólną kondycję rośliny po zabiegu. Ignorowanie prognoz pogody może zniweczyć wszystkie starania i poważnie zaszkodzić krzewom.

Ryzyko Przymrozków i Mrozu

To absolutnie kluczowa kwestia. Przycinanie lawendy przed nadejściem przymrozków, a tym bardziej mrozów, jest błędem, który może kosztować roślinę życie. Świeże rany po cięciu są niezwykle wrażliwe na niskie temperatury. Komórki roślinne w tych miejscach są odkryte i pozbawione naturalnej ochrony, jaką stanowią naskórek i warstwa woskowa. Kiedy temperatura spada poniżej zera, woda w tych komórkach zamarza, rozsadzając je. W efekcie, pędy mogą przemarzać od miejsca cięcia w dół, co prowadzi do obumarcia całego krzewu lub jego znacznej części.

• Wiosenne cięcie: Zawsze upewnij się, że minęło ryzyko silnych, nocnych przymrozków. W Polsce zazwyczaj oznacza to czekanie do drugiej połowy marca, a w chłodniejszych rejonach nawet do kwietnia. Obserwuj długoterminowe prognozy pogody. Jeśli po planowanym cięciu zapowiadane są temperatury poniżej -5°C, lepiej odłożyć zabieg.
• Jesienne cięcie: Z tego samego powodu jesienne cięcie jest obarczone większym ryzykiem. Mimo że lawenda twardnieje przed zimą, silne cięcie we wrześniu czy październiku, a następnie nagłe ochłodzenie i mrozy, mogą być dla niej śmiertelne. Jeśli już musisz ciąć jesienią, ogranicz się do usunięcia przekwitłych kwiatostanów, unikając wchodzenia w starsze, zdrewniałe pędy.

Znaczenie Wilgotności i Cyrkulacji Powietrza

Optymalne warunki to suche, słoneczne i najlepiej lekko wietrzne dni. Dlaczego?

• Szybkie gojenie ran: W suchym powietrzu rany po cięciu szybko zasychają i tworzą naturalną barierę ochronną, która zapobiega wnikaniu patogenów. Jeśli cięcie wykonane jest w deszczowy lub bardzo wilgotny dzień, gojenie jest spowolnione, a wilgoć na ranie stwarza idealne warunki do rozwoju pleśni i grzybów.
• Cyrkulacja powietrza po cięciu: Już samo cięcie, poprzez rozrzedzenie korony, poprawia cyrkulację powietrza wewnątrz krzewu. Jednakże, jeśli otoczenie jest stale wilgotne, problem nie zostanie w pełni rozwiązany. Regularne wietrzenie ogrodu (np. poprzez odpowiednie rozmieszczenie roślin) i unikanie miejsc, gdzie powietrze „stoi”, wspiera zdrowie lawendy. Szczególnie ważne jest to po intensywnym deszczu – dzięki dobrej wentylacji, krzew szybko wyschnie, minimalizując ryzyko chorób liści.
• Unikanie zbyt dużej wilgotności gleby: Po cięciu lawenda, zwłaszcza jeśli jest to cięcie odmładzające, wchodzi w fazę intensywnego wzrostu. Potrzebuje wtedy wody, ale absolutnie nie toleruje zastojów wodnych w glebie. Zbyt duża wilgotność podłoża w połączeniu z chłodem może prowadzić do gnicia korzeni, zwłaszcza jeśli są one osłabione jakimś stresem.

Podsumowując, najlepszym dniem na przycięcie lawendy jest ciepły, słoneczny dzień bez opadów, najlepiej z lekkim wiatrem, który pomoże wysuszyć rany. Zawsze sprawdzaj prognozę pogody na kilka dni do przodu, aby upewnić się, że po cięciu nie nastąpi nagłe załamanie pogody.

Praktyczne Porady i Najczęściej Zadawane Pytania

Oprócz podstawowych zasad, istnieje wiele niuansów i pytań, które często nurtują ogrodników. Oto kilka dodatkowych wskazówek i odpowiedzi, które pomogą Ci jeszcze lepiej dbać o Twoją lawendę.

Co zrobić z przyciętymi pędami lawendy?

Przycinanie lawendy to nie tylko usuwanie niepotrzebnych części, ale również źródło cennego materiału! Świeżo ścięte pędy lawendy (zwłaszcza te z kwiatostanami) można wykorzystać na wiele sposobów:

• Suszone bukiety i saszetki zapachowe: Zbierz pędy z kwiatami i zwiąż je w małe bukiety. Zawieś je do góry nogami w suchym, przewiewnym i ciemnym miejscu (np. w szafie lub na strychu). Po kilku tygodniach kwiaty wyschną, zachowując swój zapach i kolor. Możesz je potem skruszyć i wsypać do lnianych woreczków, tworząc naturalne odświeżacze powietrza do szafy, szuflad czy samochodu. Wspomagają one również odstraszanie moli.
• Herbaty i napary: Suszone kwiaty lawendy nadają się do przygotowywania relaksujących herbat ziołowych. Mają właściwości uspokajające i mogą pomóc w zasypianiu. Upewnij się jednak, że Twoja lawenda nie była pryskana żadnymi chemicznymi środkami ochrony roślin.
• Olejki i hydrolaty: Jeśli masz dostęp do destylarki, możesz spróbować wytworzyć własny olejek eteryczny lub hydrolat lawendowy. To bardziej zaawansowany proces, ale daje fantastyczne rezultaty.
• Odstraszanie szkodników: Świeże pędy lawendy można rozłożyć w pobliżu innych roślin, aby odstraszyć mszyce czy mrówki, które nie lubią jej intensywnego zapachu.
• Kompost: Jeśli nie masz innych zastosowań, zielone pędy bez problemu rozłożą się na kompoście, wzbogacając go w materię organiczną. Pędy zdrewniałe lepiej wyrzucić do odpadów zielonych lub pociąć na mniejsze kawałki, zanim trafią na kompost.

Czy można przycinać lawendę w pierwszym roku po posadzeniu?

Zdecydowanie tak, a nawet jest to wysoce zal